ეკრანს მიღმა ჩასაფრებული

თანამედროვე ციფრულ რეალობაში, სადაც ბავშვობამ თითქმის მთლიანად სმარტფონის მანათობელ ეკრანებში გადაინაცვლა, უსაფრთხოების ძველი საზომი აღარ მუშაობს. მშობელს ხშირად ჰგონია, რომ საკუთარ ოთახში მყოფი შვილი დაცულია, თუმცა ჩაკეტილი კარი სიმშვიდის გარანტიას აღარ იძლევა. ონლაინ-სივრცეში დანაშაული, იშვიათად იწყება აშკარა აგრესიით ან ხმაურიანი შემოჭრით. ის იპარება შეუმჩნევლად, მზრუნველი მეგობრის ნიღბით და ზუსტად იქ პოულობს ადგილს, სადაც მოზარდს ყველაზე მეტად უჭირს: მის ემოციურ დანაკლისსა და მარტოობაში.

სად გადის ზღვარი გულუბრყვილო ვირტუალურ გატაცებასა და წინასწარ გათვლილ, მანიპულაციურ ხაფანგს შორის? რა გზას გადის მოძალადე და რატომ რჩება ბავშვი საკუთარ შიშებთან სრულიად მარტო? ამ უმძიმეს გამოწვევებზე, ფარულ მექანიზმებსა და პრევენციაზე ადვოკატი თამარ გაბოძე გვესაუბრება და გვიხსნის, როგორ შეიძლება ამოვიცნოთ საფრთხე მანამ, სანამ შეუქცევადი შედეგი დადგება.

ონლაინ-სივრცეში მოძალადეები გამოცდილი ფსიქოლოგებივით იქცევიან. მათ მშვენივრად იციან ბავშვის ასაკობრივი თავისებურებები, მისი გამოუცდელობა და იწყებენ ეტაპობრივ დაახლოებას.  განსაკუთრებული სამიზნე კი ის მოზარდია, რომელსაც აკლია აღიარება, განიცდის ბულინგს სკოლაში ან ოჯახში ვერ პოულობს ემოციურ საყრდენს.

„პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის” დირექტორის, თამარ გაბოძის თქმით, მოძალადე, ბავშვის ემოციური დეფიციტით ოსტატურად თამაშობს:

თუ რეალურ სამყაროში მოძალადეს, მსხვერპლის დასამარტოხელებლად ხელსაყრელი გარემოება სჭირდება, ციფრულ სივრცეში ბარიერები აღარ არსებობს. ის ბავშვის პირად სივრცეში ნებისმიერ დროს, ერთი შეტყობინებით იჭრება.

როდესაც ნდობის პირველი საფეხური მიღწეულია, ურთიერთობა სახიფათო ფაზაში გადადის. მოძალადე ბავშვს სთხოვს, საუბრისას ცალკე ოთახში გავიდეს და კომუნიკაცია, ოჯახის წევრებისგან დამალოს. სწორედ აქედან იწყება პირადი ინფორმაციის, ინტიმური ფოტოებისა და ვიდეოების გამოძალვა.

ამ ეტაპზე მოზარდს უარის თქმა უკვე ძალიან უჭირს, რასაც თამარ გაბოძე მოძალადის მიერ შექმნილი მორალური წნეხით ხსნის:

როდესაც მეგობრობის ნიღაბი ძალას კარგავს, იწყება პირდაპირი მუქარა და შანტაჟი, რომ მასალას გაუგზავნიან მშობლებსა და სკოლას. ბოლო დროს განსაკუთრებულ საფრთხედ იქცა ხელოვნური ინტელექტიც, როცა მოზარდს ყალბი ინტიმური ფოტოებით აშინებენ სიტყვებით: „არავინ დაგიჯერებს, რომ ეს შენ არ ხარ“.

სტატისტიკურად, კიბერძალადობის მთავარი სამიზნე 8-დან 15 წლამდე ასაკის მოზარდები არიან, უმეტესად გოგონები, თუმცა რისკის ქვეშ ბიჭებიც იმყოფებიან. ყველაზე მძიმე კი ის არის, რომ ბავშვები ამ პრობლემაზე თითქმის არ საუბრობენ.

იურისტის შეფასებით, მიზეზი ოჯახისგან მომავალი კრიტიკის შიშია:

პირველი რეაქცია, რომელიც მშობლებს აქვთ, ქმედებაში აკრძალვად ითარგმნება. პირველი ნაბიჯი კი ტელეფონის ჩამორთმევა, ინტერნეტის გათიშვა და მიმოწერების ფარული კონტროლია. თამარ გაბოძე აღნიშნავს, რომ ეს არა მხოლოდ არასწორი, არამედ საზიანო მიდგომაცაა:

გარდა ოჯახური კომუნიკაციისა, ადვოკატის ხედვით აუცილებელია:

როდესაც საქმეში პოლიცია ერთვება და იწყება გამოძიება, ბავშვი უკვე დაზიანებულია. კანონის ჩარევა მხოლოდ შედეგთან ბრძოლაა, ნამდვილი გამარჯვება კი საფრთხის თავიდან აცილებაში მდგომარეობს.

სანამ მოზარდს ეცოდინება, რომ შეცდომის აღიარებას სახლში კრიტიკის ნაცვლად უპირობო სიყვარული და დაცვა დახვდება, ის ეკრანს მიღმა ჩასაფრებულ მანიპულატორებთან მარტო აღარასდროს დარჩება.