ქართველი მებრძოლების დევნის საქმეებში რუსეთთან შესაძლო კოორდინაციის ნიშნები იკვეთება

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა — საქართველო“ აცხადებს, რომ უკრაინაში რუსეთის წინააღმდეგ მებრძოლი ქართველი მოხალისეების მიმართ რუსეთისა და საქართველოს ხელისუფლების მოქმედებებს შორის რიგ შემთხვევებში საეჭვო თანხვედრა იკვეთება.

ორგანიზაციამ 7 ოქტომბერს გამოაქვეყნა კვლევა სახელწოდებით — „ქართველი მებრძოლების დევნა: ივანიშვილის მთავრობის და კრემლის საერთო ოპერაცია?“. ანგარიშში განხილულია ქართველი სამხედროებისა და მოხალისეების წინააღმდეგ რუსეთისა და საქართველოს ხელისუფლების მიერ განხორციელებული მოქმედებების რამდენიმე შემთხვევა.

ორგანიზაციის ინფორმაციით, 2022 წელს უკრაინაში რუსეთის ფართომასშტაბიანი შეჭრის შემდეგ ასობით საქართველოს მოქალაქე უკრაინაში მოხალისედ წავიდა და რუსეთის საოკუპაციო ძალების წინააღმდეგ ბრძოლაში ჩაერთო. მათი ნაწილი, როგორც „საერთაშორისო გამჭვირვალება“ წერს, მოგვიანებით რუსეთისა და საქართველოს მხრიდან სისხლისსამართლებრივი ან ადმინისტრაციული დევნის ობიექტი გახდა.

ანგარიშში ყურადღება გამახვილებულია იმაზე, რომ რუსეთის ხელისუფლების მიერ კონკრეტული ქართველი მებრძოლების წინააღმდეგ საქმის აღძვრას რიგ შემთხვევებში საქართველოში მათ მიმართ სამართლებრივი დევნა მოჰყვა. ორგანიზაცია მაგალითად ასახელებს გია ბარამიძის, ალეკო ელისაშვილის, ირაკლი ოქრუაშვილისა და დავით ქაცარავას საქმეებს, ასევე მამუკა მამულაშვილისა და სხვა ქართველი მოხალისეების მიმართ განხორციელებულ მოქმედებებს.

„საერთაშორისო გამჭვირვალების“ შეფასებით, ასეთი თანხვედრა თავისთავად საქართველოსა და რუსეთის სახელმწიფო უწყებებს შორის კოორდინაციის ან შეთანხმების მტკიცებულება არ არის. თუმცა ორგანიზაცია მიიჩნევს, რომ საჯარო დისკრედიტაციის კამპანიის, სისხლისსამართლებრივი დევნისა და მკაცრი ღონისძიებების ერთობლიობა კითხვებს აჩენს ხელისუფლების მოქმედებების მოტივებთან დაკავშირებით.

ანგარიშში ასევე საუბარია ქართველი მებრძოლების წინააღმდეგ საჯარო დისკრედიტაციის კამპანიაზე. ორგანიზაცია იხსენებს 2022 წელს ირაკლი ღარიბაშვილის განცხადებას, რომლის მიხედვითაც უკრაინაში გამგზავრებული ქართველი მოხალისეები „დაქირავებულ მოხალისეებად“ იყვნენ მოხსენიებული. ასევე მოყვანილია ხელისუფლების წარმომადგენლების განცხადებები სხვა ქვეყნის შეიარაღებულ ძალებში ჩარიცხვის შემთხვევაში საქართველოს მოქალაქეობის შესაძლო დაკარგვის შესახებ.

ორგანიზაცია შემდეგ შემთხვევებს გამოყოფს:

• გია ბარამიძე — 2022 წელს უკრაინაში რუსეთის წინააღმდეგ იბრძოდა. 2026 წლის თებერვალში რუსეთის მიერ ოკუპირებულ დონეცკში მას დაუსწრებლად 6 წლითა და 6 თვით პატიმრობა მიუსაჯეს. სექტემბერში კი ბარამიძე საქართველოშიც დააკავეს — მას პროკურატურა საბოტაჟსა და „სამშობლოს ღალატს“ ედავება.
• ალეკო ელისაშვილი — უკრაინაში რუსეთის წინააღმდეგ 2022 წელს იბრძოდა. 2025 წლის აგვისტოში რუსეთის გენერალურმა პროკურატურამ მასზე საერთაშორისო ძებნა გამოაცხადა და დაუსწრებლად ბრალი შეიარაღებულ კონფლიქტში დაქირავებით მონაწილეობისთვის წაუყენა.
• ირაკლი ოქრუაშვილი — ასევე 2022 წელს მონაწილეობდა უკრაინაში რუსეთის წინააღმდეგ ბრძოლაში. რუსეთის მიერ მის წინააღმდეგ საქმე წლების წინ იყო აღძრული, თუმცა ორგანიზაცია ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ საქმე მოგვიანებით გააქტიურდა და მის წინააღმდეგ ძებნა გამოცხადდა.
• მამუკა მამულაშვილი — „ქართული ეროვნული ლეგიონის“ მეთაური რუსეთის ერთ-ერთ მთავარ სამიზნედ არის მოხსენიებული. რუსეთმა ლეგიონი ტერორისტულ ორგანიზაციად გამოაცხადა, მამულაშვილს კი დაუსწრებლად 23 წლით პატიმრობა მიუსაჯა. 2023 წელს საქართველოს სუს-მაც მამულაშვილი საქართველოში შესაძლო დესტაბილიზაციისა და ხელისუფლების შეცვლის მცდელობასთან დააკავშირა.
• დავით ქაცარავა — უკრაინაში რუსეთის წინააღმდეგ საბრძოლველად 2022 წელს გაემგზავრა. 2024 წელს საქართველოში საპროტესტო აქციის დაშლისას იგი სპეცრაზმელებმა სცემეს და დააკავეს. მოგვიანებით ქაცარავა თავად დააჯარიმეს პოლიციისადმი დაუმორჩილებლობისა და წვრილმანი ხულიგნობისთვის. 2025 წელს მას კიდევ ერთი ადმინისტრაციული სანქცია დაეკისრა.
• ქართველი მოხალისეების გამოკითხვები — 2024 წელს სუს-ში გამოკითხვაზე დაიბარეს უკრაინაში მებრძოლი რამდენიმე ქართველი, მათ შორის ნადიმ ხმალაძე, ვაჟა ცერცვაძე და ლაშა ჭიღლაძე. გამოკითხვები სახელმწიფო გადატრიალებისა და ტერორიზმის მუხლებით მიმდინარე გამოძიების ფარგლებში ჩატარდა.
• დონეცკში ქართველი მებრძოლების სიის საკითხი — „საერთაშორისო გამჭვირვალების“ ინფორმაციით, 2025 წელს რუსეთის მიერ ოკუპირებულ დონეცკში გამართულ შეხვედრაზე ქართველი მებრძოლების სიის ქართული მხარისთვის გადაცემის საკითხიც განიხილებოდა. ორგანიზაციის ცნობით, დონეცკის ე.წ. ხელმძღვანელი აცხადებდა, რომ სიას გადასცემდა და საქართველოს მხრიდან მებრძოლების დასჯას ითხოვდა.

ორგანიზაცია ასევე მიუთითებს, რომ უკრაინაში მებრძოლი ქართველი მოხალისეების წინააღმდეგ საქართველოში საჯარო დისკრედიტაციის კამპანია 2022 წლიდან მიმდინარეობს. მაგალითად, ხელისუფლების წარმომადგენლები მოხალისეებს „დაქირავებულებად“ მოიხსენიებდნენ და მოქალაქეობის შესაძლო დაკარგვაზეც საუბრობდნენ.

„საერთაშორისო გამჭვირვალება — საქართველო“ აღნიშნავს, რომ ეს გარემოებები თავისთავად საქართველოსა და რუსეთის უწყებებს შორის კოორდინაციის პირდაპირ მტკიცებულებას არ წარმოადგენს, თუმცა ორგანიზაციის შეფასებით, ცალკეული საქმეების თანხვედრა დამატებით კითხვებს აჩენს საქართველოს ხელისუფლების მოქმედებების მოტივებთან დაკავშირებით.